Laureaci Nagrody KB PAN im. Prof. W. Szybalskiego
2025
Laureatką Nagrody Komitetu Biotechnologii PAN im. Profesora Wacława Szybalskiego za najlepszą publikację opublikowaną w roku 2024 roku została Pani dr hab. Karolina Pierzynowska z Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego.
W publikacji Pierzynowska K, Podlacha M, Gaffke L, Rintz E, Wiśniewska K, Cyske Z, Węgrzyn G. Correction of symptoms of Huntington disease by genistein through FOXO3-mediated autophagy stimulation. Autophagy. 2024 May;20(5):1159-1182 (doi: 10.1080/15548627.2023.2286116) opisano, że stymulacja autofagii przez genisteinę (4′,5,7-trihydroksyizoflawon lub 5,7-dihydroksy-3-(4-hydroksyfenylo)-4 H-1-benzopiran-4-on) powoduje zmniejszenie poziomu nieprawidłowo sfałdowanego białka HTT (huntingtyny) tworzącego agregaty w mózgach modelowych myszy dla choroby Huntingtona (HD) oraz poprawę ich zachowania, ocenianą na podstawie serii testów poznawczych, lękowych i motorycznych. Wykazano także, że parametry biochemiczne i immunologiczne również uległy poprawie u myszy z HD po zastosowanym leczeniu. W nagrodzonej publikacji opisano mechanizm obserwowanych efektów jakim jest stymulacja autofagii zależna od czynnika transkrypcyjnego FoxO3. Autorzy podsumowali, że genisteina stymulując proces autofagii w mózgach myszy z HD (nawet jeśli związek ten podawano już po wystąpieniu objawów u zwierząt) prowadzi do korekty objawów, co otwiera nowe perspektywy na leczenie HD.
Pani dr hab. Karolina Pierzynowska jest kierowniczką Pracowni Neurogenetyki Molekularnej w Katedrze Biologii Molekularnej Uniwersytetu Gdańskiego. Studia biologiczne ukończyła na UG w 2015 roku. Od 2017 roku zatrudniona jest w Katedrze Biologii Molekularnej UG zajmując się zagadnieniami molekularnych mechanizmów patogenezy oraz nowymi strategiami terapii dla chorób genetycznych i neurodegeneracyjnych. Doktorat obroniła w 2020 roku dysertacją Indukcja autofagii jako mechanizm działania genisteiny w eksperymentalnej terapii chorób neurodegeneracyjnych, habilitowała się w 2023 roku. Od 2024 roku zatrudniona jest na stanowisku profesora uczelni. Jest współautorką ponad 90 artykułów opublikowanych w międzynarodowych czasopismach naukowych, ponad 120 doniesień konferencyjnych (San Diego, California, USA; Orlando, Floryda, USA; Genewa, Szwajcaria; Lwów, Ukraina, Haga, Holandia) oraz dwóch patentów. Odbyła staż w Laboratorium Neuropatologii Molekularnej, Katedry Biochemii Uniwersytetu Zachodniej Wirginii w USA. Kieruje dwoma grantami badawczymi finansowanymi przez Narodowe Centrum Nauki. Jest laureatką ponad 25 nagród i stypendiów naukowych (L’Oreal-UNESCO 'For Women in Science’; START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej; Future Science: Future Star, Stypendium Ministra dla Wybitnych Młodych Naukowców). Znalazła się także na liście 100 kobiet roku 2021 według Forbes Women oraz 10 osób które wniosły największy wkład w rozwój pomorza według redakcji czasopisma „Forever Pomerania”. Pani Profesor chętnie popularyzuje naukę, szczególnie ceniąc pracę z dziećmi. Udzieliła licznych wywiadów i wykładów dotyczących zdrowia człowieka, współpracuje z wieloma organizacjami i fundacjami pacjenckimi, działa na rzecz promocji kobiet w nauce. Prywatnie jest mamą dwóch córek, uwielbia prace artystyczne, sporty zimowe i literaturę fantasy.
2024
Laureatką Nagrody Komitetu Biotechnologii PAN im. Profesora Wacława Szybalskiego za najlepszą publikację opublikowaną w roku 2023 została Pani dr Julia Dłużewska z Instytutu Biologii Molekularnej i Biotechnologii, Wydziału Biologii, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
W publikacji „Dluzewska J, Dziegielewski W, Szymanska-Lejman M, Gazecka M, Henderson IR, Higgins JD, Ziolkowski PA. MSH2 stimulates interfering and inhibits non-interfering crossovers in response to genetic polymorphism. Nat Commun. 2023 Oct 23;14(1):6716. doi: 10.1038/s41467-023-42511-z.” przedstawiono wpływ białka MSH2, które wchodzi w skład heterodimeru rozpoznającego niedopasowania DNA, na formowanie crossing-over pochodzących z dwóch różnych szlaków. Badania wykazały, że MSH2 blokuje Klasę II w regionach polimorficznych i jest to przeciwny efekt, do tego, który zespół zaobserwował wcześniej dla Klasy I, gdzie MSH2 stymuluje crossing-over Klasy I w rejonach polimorficznych (Fig. A). Ponadto, w Dluzewska et al. (2023) zbadano rozkład rekombinacji w liniach wsobnych (niepolimorficznych), hybrydach (liniach w pełni polimorficznych) oraz w linii HET-HOM, gdzie region heterozygotyczny (HET) znajduje się obok regionu homozygotycznego (HOM). Okazało się, że wzór rekombinacji jest bardzo podobny pomiędzy liniami wsobnymi, a hybrydami, zmienia się jednak gwałtownie w przypadku linii HET-HOM – region heterozygotyczny otrzymuje więcej zdarzeń crossing-over Klasy I, kosztem sąsiadującego regionu homozygotycznego.
Laureatka konkursu Pani Julia Dłużewska ukończyła studia magisterskie na kierunku Biotechnology na Wydziale Biologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jako studentka była kierownikiem Sekcji Biologii Syntetycznej Koła Naukowego Przyrodników. Sekcja pod nazwą UAM_Poznan z sukcesem uczestniczyła w dwóch edycjach prestiżowego konkursu iGEM (w 2016 roku zespół zdobył złoty medal i nagrodę w kategorii „Best Manufacturing Project”). W 2017 roku Julia Dłużewska rozpoczęła studia doktoranckie w zespole profesora Piotra Ziółkowskiego, gdzie badała wpływ obecności polimorfizmów pomiędzy chromosomami homologicznymi na zachodzenie rekombinacji mejotycznej. Podczas studiów doktoranckich, Julia Dłużewska zdobyła finansowanie dla swoich badań w ramach grantu NCN Preludium, a także nagrodzona została Stypendium START Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej oraz stypendium dla najlepszych doktorantów Fundacji UAM. Julia Dłużewska obroniła pracę doktorską z wyróżnieniem w październiku 2023 roku, a od grudnia 2023 pracuje w Instytucie Biologii Molekularnej i Biotechnologii na Wydziale Biologii UAM jako adiunkt. Dr Dłużewska do tej pory była współautorem 9 artykułów naukowych, w tym pierwszym autorem w trzech pracach eksperymentalnych, opublikowanych w Nature Communications, EMBO Journal i The Plant Cell.
2022
Laureatką X edycji konkursu o Nagrodę Komitetu Biotechnologii PAN im. Prof. Wacława Szybalskiego dla młodego badacza za najlepszą pracę naukową opublikowaną w roku 2021 została Pani dr inż. Karolina Jarzyniak z Katedry Biochemii i Biotechnologii, Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
Nagrodę przyznano za publikację „Early stages of legume-rhizobia symbiosis are controlled by ABCG-mediated transport of active cytokinins”opublikowaną w czasopiśmie Nature Plants w 2021 roku, której dr inż. Karolina Jarzyniak jest pierwszą autorką.
Zwycięska publikacja zawiera kompleksową analizę funkcjonalną jednego z transporterów ABCG, u modelowej rośliny bobowatej Medicago truncatula. Praca stanowi odpowiedź na pytanie, w jaki sposób aktywne systemy transportu wpływają na proces symbiozy roślin z bakteriami wiążącymi azot atmosferyczny. Uzyskane wyniki pozwoliły na powiązanie białek ABCG z transportem cytokinin, hormonów roślinnych kluczowych w procesie formowania brodawek korzeniowych. Wykazano, iż brak analizowanego transportera skutkuje zaburzeniem odpowiedzi komórek korzenia na cytokininy, co pociąga za sobą konsekwencje w postaci spadku liczby powstających brodawek korzeniowych, stanowiących swoiste ,,fabryki”, w których bakterie przekształcają azot atmosferyczny do formy przyswajalnej przez roślinę.
Serdecznie gratulujemy wygranej!
2021
Werdyktem Kapituły Komitetu Biotechnologii PAN im. Profesora Wacława Szybalskiego za najlepszą pracę eksperymentalną z dziedziny biotechnologii, wykonaną w polskim laboratorium przez młodego pracownika naukowego i opublikowaną w 2020 roku w indeksowanym czasopiśmie, nagrodę przyznano Panu dr Jackowi Stępniewskiemu z zespołu prof.dr hab. Józefa Dulaka z Zakładu Biotechnologii Medycznej Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu. Jagiellońskiego za pracę: Human Induced Pluripotent Stem Cell-Derived Cardiomyocytes, in Contrast to Adipose Tissue-Derived Stromal Cells, Efficiently Improve Heart Function in Murine Model of Myocardial Infarction, której autorami są: Stępniewski J, Tomczyk M, Andrysiak K, Kraszewska I, Martyniak A, Langrzyk A, Kulik K, Wiśniewska E, Jeż M, Florczyk-Soluch U, Polak K, Podkalicka P, Kachamakova-Trojanowska N, Józkowicz A, Jaźwa-Kusior A, Dulak J.
2020
Werdyktem Kapituły Komitetu Biotechnologii PAN im. Profesora Wacława Szybalskiego za najlepszą pracę eksperymentalną z dziedziny biotechnologii, wykonaną w polskim laboratorium przez młodego pracownika naukowego i opublikowaną w 2019 roku w indeksowanym czasopiśmie, nagrodę przyznano Pani dr Aleksandrze Markiewicz z zespołu dr hab. Anny Żaczek prof. GUMed z Zakładu Onkologii Translacyjnej MWB UG i GUMed za pracę: „Spectrum of Epithelial-Mesenchymal Transition Phenotypes in Circulating Tumour Cells from Early Breast Cancer Patients” Cancers 2019, 11(1): 59 doi: 10.3390/cancers11010059 której autorami są: Markiewicz Aleksandra, Topa Justyna, Nagel Anna, Skokowski Jarosław, Seroczynska Barbara, Stokowy Tomasz, Welnicka-Jaskiewicz Marzena, Żaczek Anna J.
2019
Kapituła Nagrody Komitetu Biotechnologii PAN im. Profesora Wacława Szybalskiego za najlepszą pracę eksperymentalną z dziedziny biotechnologii, wykonaną w polskim laboratorium przez młodego pracownika naukowego i opublikowaną w roku poprzedzającym edycję konkursu w indeksowanym czasopiśmie krajowym lub zagranicznym stwierdza, iż w roku 2019 nagrodę wysokości 10 000 zł otrzymują Magdalena Dąbrowska i Karol Czubak, dwoje pierwszych, równorzędnych autorów, publikacji zatytułowanej „qEva-CRISPR: a method for quantitative evaluation of CRISPR/Cas-mediated genome editing in target and off-target sites”. Autorzy pracują w zespole dr hab. Marty Olejniczak i profesora Piotra Kozłowskiego w Instytucie Chemii Bioorganicznej w Poznaniu. Link do pracy: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6158505/pdf/gky505.pdf
2018
W 2018 roku nagrodę za pracę opublikowaną w 2017 roku otrzymała Pani dr Katarzyna Magiera – Mularz z Wydziału Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Nagrodę przyznano za pracę: Bioactive Macrocyclic Inhibitors of the PD-1/PD-L1 Immune Checkpoint. opublikowaną w Angewandte Chemie International Edition, 56, 13732 –13735. Współautorami pracy są: Skalniak, L., Zak, K.M., Musielak, B., Rudzinska-Szostak, E., Berlicki, Ł., Kocik, J., Grudnik, P., Sala, D., Zarganes-Tzitzikas, T., Shaabani, S., Dömling, A., Dubin, G., Holak, T.A.
2017
W 2017 nagrodę za pracę opublikowaną w 2016 roku otrzymały
Halinia Fedak i Małgorzata Palusińska z Laboratorium Szymona Świeżewskiego w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie. Nagrodę przyznano za pracę pt. „Control of seed dormancy in Arabidopsis by a cis-acting noncoding antisense transcript” opublikowaną w Proc Natl Acad Sci U S A. 2016 Nov 29;113(48):E7846-E7855 (IF=10,414), w której obie panie są równorzędnymi, pierwszymi autorkami.
2016
W 2016 roku przyznano dwie równorzędne nagrody za prace opublikowane w 2015 roku:
dr Julii Staręgi-Rosłan z Zakładu Biomedycyny Molekularnej, z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu za pracę:
Starega-Roslan J, Galka-Marciniak P, Krzyzosiak W.J. Nucleotide sequence of miRNA precursor contributes to cleavage site selection by Dicer. Nucleic Acids Research, 2015, 1 (IF: 9,2020; punkty MNISW: 40) oraz
mgr Karolowi Czubaka z Zakładu Genetyki Molekularnej, z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu za pracę:
Czubak K, Lewandowska A.M, Klonowska K, Roszkowski K, Kowalewski J, iglerowicz M, Kozłowski P. High copy number variation of cancer-related microRNA genes and frequent amplification of DICER1 and DROSHA in lung cancer/ Oncotarget, 2015, (6), 27: 23399-23416. (IF: 6,368; punkty MNISW: 40).
2015
Dwie równorzędne nagrody za rok 2014 otrzymali: dr n. med. Anna Florczak z Katedry Biotechnologii Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu oraz mgr Mirosław Śmietański z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie Zwycięskie prace to: Miroslaw Smietanski, Maria Werner, Elzbieta Purta, Katarzyna H. Kaminska, Janusz Stepinski, Edward Darzynkiewicz, Marcin Nowotny, Janusz M. Bujnicki. Structural analysis of human 20-O-ribose methyltransferases involved in mRNA cap structure formation. Nature Communications. 2014 (5): 3004-3014 oraz Anna Florczak, Andrzej Mackiewicz, Hanna Dams-Kozlowska. Functionalized spider silk sheres as drug carriers for targeted cancer therapy. Biomacromolecules 15 (8): 2971-2981.
2014
W 2014 roku nagrody za najlepsze prace opublikowane w roku 2013 otrzymali ex aequo Pani dr Anieszka Fiszer z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN za pracę „Self-duplexing CUG repeats selectively inhibit mutant huntingtin expression” opublikowaną w Nucleic Acids Research Vol. 41, No. 22, pp. 10426-10437 oraz Pan dr Fabian Giska z Instytutu Biochemii i Biofizyki PANza publikację zatytułowaną “Phosphorylation of HopQ1, a Type III Effector from Pseudomonas Syringae, Creates a Binding Site for Host 14-3-3 Proteins” opublikowaną w Plant Physiology vol. 161 no. 4 pp. 2049-2061.
2013
W 2013 roku nagrodę za najlepszą oryginalną prace naukową, opublikowaną w roku 2012 przez młodego badacza, otrzymał Pan dr Marcin Pieczyński z Zakładu Ekspresji Genów, Instytutu Biologii Molekularnej i Biotechnologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu za publikację zatytułowaną “Down-regulation of CBP80 gene expression as a strategy to engineer a drought-tolerant potato”. Współautorami publikacji są:Waldemar Marczewski, Jacek Hennig, Jakub Dolata, Dawid Bielewicz, Paulina Piontek, Anna Wyrzykowska, Dominika Krusiewicz, Danuta Strzelczyk-Zyta2, Dorota Konopka-Postupolska, Magdalena Krzeslowska, Artur Jarmolowski i Zofia Szweykowska-Kulinska. Praca została opublikowana w Plant Biotechnology Journal (2012), pp. 1–11. doi: 10.1111/pbi.12032